Χρήστος Παπαδημητρίου: Ο Ρόλος του Αλκίνοου και η Σημασία της Φιλοξενίας

Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος (ΚΘΒΕ) προγραμματίζει την παρουσίαση της παράστασης «ζ-η-θ, ο Ξένος» το καλοκαίρι του 2025, σε συνεργασία με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου. Η παράσταση, η οποία είναι μια επιστροφή στα θεμέλια της ελληνικής κλασικής λογοτεχνίας, εστιάζει σε τρεις ραψωδίες της Οδύσσειας, μέσα από τη μοναδική μετάφραση του Δημήτρη Μαρωνίτη και τη σκηνοθεσία του Μιχαήλ Μαρμαρινού. Αναμένεται να ενταχθεί στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, όπου θα πραγματοποιήσει πρεμιέρα στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου στις 11 και 12 Ιουλίου.

Ο Χρήστος Παπαδημητρίου, που πρωταγωνιστεί ως Αλκίνοος, βασιλιάς των Φαιάκων, αναλύει τη σημασία του έπους, τονίζει την αξία της φιλοξενίας και εξηγεί πώς η παράσταση μπορεί να γίνει αφορμή για εσωτερικές αναζητήσεις και προσωπικές ταυτίσεις.

Ανακαλύπτοντας την Αρχαία Δραματουργία

– Ποιες ήταν οι πρώτες σκέψεις σας όταν ήρθατε σε επαφή με το κείμενο της παράστασης;

Η επαφή με ένα υλικό που έχει αποθηκευτεί στη μνήμη σας μπορεί να είναι αποκαλυπτική, ειδικά όταν επιστρέφετε σε αυτό μετά από χρόνια. Η ανακάλυψη της προδρομικής μορφής του αρχαίου δράματος στο έπος ήταν και παραμένει μια από τις πιο έντονες εμπειρίες μου. Τα επικά πρόσωπα φέρουν ενδείξεις μιας υποκείμενης δραματουργίας, έτοιμα να εκφραστούν μέσα από μονολόγους και λυρικά μέλη. Ιδιαίτερα ελκυστική είναι και η γλώσσα της μετάφρασης του Μαρωνίτη, η οποία απαιτεί προσεκτική προσέγγιση για να γίνει κατανοητή από το κοινό.

Η Φιλοξενία στον Σύγχρονο Κόσμο

– Ο Αλκίνοος εκφράζει ευγένεια και ενσυναίσθηση για τον ξένο, σε μια κοινωνία που δεν τον αποδέχεται. Πώς αξιολογείτε αυτή την αντίφαση; Είναι αναπαράσταση της δικής μας εποχής;

Η φιλόξενη συμπεριφορά προς την αδυναμία και τον ικέτη είναι ένα από τα πιο παλιά κοινωνικά συμβόλαια που γνωρίζουμε. Σήμερα, σε μια εποχή που η ελευθερία και η αισιοδοξία δοκιμάζονται, οι έννοιες προσφοράς και κοινότητας συχνά φαίνονται παρηγορητικές. Ίσως ο Αλκίνοος να αποτελεί σύμβολο της ηθικής κληρονομιάς από τον Όμηρο, που μας καλεί να αναθεωρήσουμε τις αξίες μας.

Η Σημασία της Φιλοξενίας στην Οδύσσεια

– Πώς ερμηνεύετε τη φιλοξενία στην Οδύσσεια; Είναι συμπεριφορά γενναιοδωρίας, πολιτισμού ή κοινής μοίρας;

Θεωρώ ότι η φιλοξενία στην «Φαιακία» αποτελεί έναν θεμελιώδη μηχανισμό που δείχνει πώς οι πρώτες οργανωμένες κοινωνίες αλληλεπιδρούσαν. Οι θεοί, όπως υποστηρίζει ο Αλκίνοος, συχνά επισκέπτονται τους ανθρώπους, υποδεικνύοντας την μοναδικότητα της ανθρωπιστικής προσέγγισης. Η γενναιοδωρία ανθεί μέσα στις κοινωνίες όταν αυτές βρίσκονται σε κατάσταση ευημερίας, όπως φαίνεται στην ιδανική κοινωνία των Φαιάκων.

Προσωπική Ταύτιση με την Ιστορία

– Πιστεύετε ότι ο θεατής μπορεί να βιώσει την εμπειρία του “ξένου” μέσα από το θέατρο;

Κατά την παρακολούθηση της παράστασης, ο θεατής μπορεί να προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο του στην κοινωνία και την εμπειρία του ικέτη. Θεωρώ ότι η θεατρική τέχνη προσφέρει ένα μοναδικό πλαίσιο για προσωπική ταύτιση και αναστοχασμό, και είναι σημαντικό να αναζητούμε ερωτήσεις παρά έτοιμες απαντήσεις.

Διαμορφώνοντας τη Ματιά μας για την Οδύσσεια

– Πώς επηρέασε η διαδικασία προετοιμασίας της παράστασης την αντίληψή σας για την Οδύσσεια;

Η συνεργασία με τον σκηνοθέτη Μιχαήλ Μαρμαρινό έχει προσθέσει νέες διαστάσεις στην κατανόηση του έργου. Η διαδικασία προετοιμασίας έχει αναδείξει κρυμμένα νοήματα και άλλα στοιχεία στο κείμενο, κάνοντάς μας να βλέπουμε τον Όμηρο με ένα νέο φως. Το γεγονός ότι όλο και πιο βαθειά ερευνάμε τις λέξεις και τα νοήματα προσφέρει μια διαφορετική προοπτική στο έπος.

Στιγμές Συναισθηματικής Έκφρασης

– Υπάρχει κάποια στιγμή στην παράσταση που θεωρείτε ότι αγγίζει πιο βαθιά τον θεατή;

Ενώ βρισκόμαστε στη διαδικασία πρόβας, υπάρχουν «ήσυχα» σημεία που με συγκινούν προσωπικά. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η φράση: «…κι έπεσε να κοιμηθεί σε μέρος σκεπαστό που αντιλαλεί τη μέρα», που ενσωματώνει μια βαθιά ανθρώπινη ανάγνωση του έρους.

Μελλοντικά Σχέδια και Προσδοκίες

– Υπάρχουν μελλοντικά σχέδια ή συνεργασίες που θέλετε να μοιραστείτε;

Αυτή τη στιγμή, εστιάζω στην προετοιμασία αυτής της παράστασης και τα σχέδια για το καλοκαίρι είναι ακόμα σε εξέλιξη. Ανυπομονώ να βυθιστώ στη διαδικασία και να δούμε πώς θα προχωρήσει η παραγωγή.

Φωτογραφία: Mike Rafail