Η Έκθεση “Pinot Noir” της Δήμητρας Βάμιαλη

Η εξιστόρηση της Δήμητρας Βάμιαλη θα μπορούσε να αρχίσει κάπως έτσι: “Ένα ακόμα απόγευμα τον βρήκε καθισμένο στο γραφείο του στο πολύβουο κέντρο της πόλης, με τα φώτα του δωματίου χαμηλωμένα. Δεν μπορούσε να συγκεντρωθεί για να γράψει, καθώς η σκέψη του περιπλανιόταν έξω από το παράθυρο. Όσο μακριά κι αν έφτανε το βλέμμα του, δεν έβλεπε τίποτε άλλο παρά σειρές από εκθαμβωτικά σταφύλια, που λαμπύριζαν κάτω από τον ζεστό ήλιο, οδηγώντας στην γαλήνια θάλασσα. Η αναστάτωση στο μυαλό του μπορούσε τώρα να κοπάσει. Μετά από χρόνια γεμάτα αγωνία και κινδύνους, ήταν επιτέλους καιρός να ξεκουραστεί και να απολαύσει την πολυπόθητη ηρεμία. Δηλαδή, στην πραγματικότητα εκείνος δεν μπορούσε, αλλά το alter ego στα γραπτά του ναι! Οι ιδέες είχαν πλέον ξεκαθαρίσει και τώρα ήταν η ιδανική στιγμή για να απολαύσει ένα ποτήρι Pinot Noir, που το είχε άλλωστε κερδίσει με την αξία του. Και μην ξεχνάτε, το t είναι άηχο!”

Αυτή η ιστορία, ενσωματωμένη σε μια άλλη, τοποθετείται μέσα σε ένα παραπλανητικό σκηνικό και συνθέτει τη νέα έκθεση της Δήμητρας Βάμιαλη με τον αινιγματικό τίτλο Pinot Noir. Η καλλιτέχνης φέρνει μια συλλογή έργων ζωγραφικής και εγκαταστάσεων που λειτουργούν ως επινοήσεις πλοκής μιας μη γραμμικής αφήγησης, προσφέροντας ένα mise en scène – ένα σκηνοθετημένο περιβάλλον – μέσα από το οποίο “συνθέτει” ένα νουάρ αφήγημα. Με αφετηρία μια πληθώρα αναφορών και ευρημάτων από τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο και την ιστορία της τέχνης, η Βάμιαλη υπονοεί την ιστορία ενός συγγραφέα που γράφει ένα υποθετικό σενάριο, στο οποίο ένας πρώην κατάσκοπος αποσύρεται σε έναν ονειρικό αμπελώνα για να αποδράσει και να αλλάξει τη ροή της ζωής του.

Η επιλογή του ήρωα-κατάσκοπου σε αυτή την εποχή της χειραγώγησης και της συνεχούς παρακολούθησης μέσω του διαδικτύου δεν είναι καθόλου τυχαία. Στόχος της καλλιτέχνιδας είναι η φανταστική αυτή επινόηση να λειτουργήσει ως μια αλληγορία για την ανθρώπινη συνθήκη και τις αντιφάσεις που τη συνοδεύουν. Υπογραμμίζει τα βαθύτερα ερωτήματα που μας ταλανίζουν και τις σπουδαίες αποφάσεις που καλείται καθένας μας να πάρει – αποφάσεις που οδηγούν στις πραγματικές μετατοπίσεις για την εκπλήρωση των αναγκών μας. Παρόλο που οι προβληματισμοί που θέτει δεν είναι πάντοτε ανάλαφροι, τους παρουσιάζει με έναν οικείο και ποιητικό τρόπο, συνδυάζοντας τη σύγχρονη pop κουλτούρα και ένα συγκαλυμμένο χιούμορ.

Η Βάμιαλη δημιουργεί ένα περιβάλλον με διαφορετικά καλλιτεχνικά μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν για να αποδώσουν ένα αμφίσημο και παράδοξο σκηνικό, τόσο οπτικά όσο και νοηματικά. Εναλλάσσει το εξωτερικό και το εσωτερικό περιβάλλον, παρουσιάζοντας έργα που απεικονίζουν σταφύλια σε ειδυλλιακούς αμπελώνες ή μυστηριώδεις φιγούρες στο σκοτάδι. Οι εγκαταστάσεις της σχηματίζουν φιλόξενες γωνιές με παλιά χειροποίητα χαρτιά, περιέχοντας επιλεγμένες φράσεις – γνωστές αναφορές ή επινοημένες ιστορίες ανοιχτές προς ερμηνεία.

Αυτή η εξοχάτη αντίθεση αποδίδει ένα ισχυρό πλέγμα πολλαπλών νοημάτων· ο προσωπικός και ιστορικός παράγοντας του έργου, η λογική και εσωστρεφής έννοια του συγγραφέα συνυπάρχουν με την παράλογη, ανεξέλεγκτη φύση του θεού Διονύσου, που συμβολίζει το κρασί και την αναγέννηση. Το έργο εστιάζει στην επιθυμία του φανταστικού χαρακτήρα του κατασκόπου για ιδιωτικότητα και ξεγνοιασιά, που θεωρεί ότι προσφέρει η φύση και οι αμπελώνες.

Η Βάμιαλη φαίνεται να οπτικοποιεί αποσπάσματα από ένα επινοημένο λογοτεχνικό κείμενο, θολώνοντας τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και μυθοπλασίας. Δημιουργεί έναν χώρο γεμάτο πιθανότητες και συναισθηματικές διακυμάνσεις. Οι αντι-ήρωες του Αλμπέρ Καμύ ταλαντεύονται μεταξύ λογικού και παράλογου, βρίσκονται σε συνεχή εναλλαγή αντίθετων καταστάσεων: ευδαιμονίας και δυστυχίας, δράσης και αδράνειας, ορθολογισμού και παραλογισμού.

Πληροφορίες για τη Δήμητρα Βάμιαλη

Η Δήμητρα Βάμιαλη είναι καλλιτέχνης που γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται. Είναι απόφοιτος του BA Fine Art από το University of East London και του MA Fine Art από το Goldsmiths College του University of London. Έχει συμμετάσχει σε πολλές σημαντικές εκθέσεις, όπως η 6η Μπιενάλε Σαардά της Σαουδικής Αραβίας, το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη, και άλλες διεθνείς εκθέσεις. Τα έργα της βρίσκονται σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές. Η δραστηριότητά της επεκτείνεται και στην επιμέλεια εκθέσεων, τη συγγραφή και την έρευνα.

-Γαληνή Λαζάνη
Μάιος 2025