Βικτώρια Σαμοθράκη: Το ταξίδι της παράστασης Kodokushi στην Εξερεύνηση της Μοναξιάς
Written by Oμάδα Σύνταξης Κ on 21/05/2025
Το Χρονικό της Παράστασης Kodokushi
2016: Μετά από έναν χωρισμό, μετακόμισα σε ένα καινούργιο σπίτι. Βρέθηκα σε άγνωστο χώρο, σε νέα γειτονιά, ανάμεσα σε άγνωστους ανθρώπους, με άδεια δωμάτια να με περιβάλλουν. Η κατάσταση αυτή δημιούργησε ένα αίσθημα κενότητας και ανάγκης για επαναπροσδιορισμό. Εκείνη την εποχή, είτε ως ανάγκη είτε ως διαφυγή από το αίσθημα της μοναξιάς που με βαρ weighed in, ανακάλυψα αρκετά ενδιαφέροντα ιστολόγια που φιλοξενούσαν μικροδιηγήματα Ελλήνων και ξένων συγγραφέων. Πολλά από αυτά τα κείμενα ασχολούνταν με τη μοναξιά, άλλοτε με ευαισθησία και άλλοτε με αυτοσαρκασμό, ενώ κάποια έφεραν κι ένα σουρεαλιστικό αίσθημα. Μέσα από αυτές τις ενδιαφέρουσες ανθρώπινες ιστορίες, αναγνώριζα κομμάτια του εαυτού μου, ιδιαίτερα εκείνη την περίοδο. Άνοιξα ένα αρχείο Word και άρχισα να συλλέγω όσα κείμενα μιλούσαν στην ψυχή μου. Έμειναν κλειδωμένα εκεί για κάποια χρόνια, ήσυχα και αναπαυτικά, καταχωρισμένα από ένα blog σε έναν ηλεκτρονικό φάκελο.
2019: Με την πανδημία του Covid-19, η ανθρωπότητα βρέθηκε κλεισμένη στα σπίτια της, αν κάποιος βέβαια είχε σπίτι – μια έννοια καθόλου αυτονόητη παγκοσμίως. Ο εγκλεισμός δημιούργησε ψυχική αποσύνδεση, περιορισμό στην εγγύτητα και ενίσχυσε το αίσθημα της μοναξιάς, καθώς απαξιώθηκε η ανθρώπινη επαφή. Αντίκρισα εαυτόν σαν τον άνθρωπο μέσα στη σπηλιά του, και επανήλθα στα λογοτεχνικά κείμενα που είχα συγκεντρώσει, σκεπτόμενος ότι ίσως τα κείμενα αυτά θα μπορούσαν να δραματοποιηθούν. Ειδικά κάποια από αυτά, γραμμένα σε πρώτο πρόσωπο, θα μπορούσαν ίσως να μετατραπούν σε θεατρικούς μονόλογους.
2022 και μετά: Η πανδημία σιγά σιγά υποχωρούσε, αφήνοντας ίσως ένα τραύμα σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο. Οι άνθρωποι ανακτούσαν την ελευθερία τους, αλλά αναρωτήθηκαν αν είχαν σταματήσει να νιώθουν μόνοι. Όχι πάντα, ίσως στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι να ένιωθαν μοναξιά σε διαφορετικές φάσεις της ζωής τους, ακόμα και ανάμεσα σε πλήθη. Αυτή η διαχρονική ανάγκη για συντροφιά επιβεβαιώνεται ως βασικό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ύπαρξης. Κατά τον Αριστοτέλη, ο άνθρωπος είναι «φυσει ζώον κοινωνικόν».
2024-2025: Αυτές οι σκέψεις με οδήγησαν στο να μοιραστώ την ιδέα με κάποιους αξιόλογους ανθρώπους. Οι αντιδράσεις ήταν θετικές: «Ναι, σίγουρα έχουν θεατρικό ενδιαφέρον» ήταν η απόκριση. Αυτό αποτέλεσε το πρώτο βήμα για την εκδίπλωση και τη συναρμολόγηση των κειμένων. Περίπου 20 κείμενα διατηρήθηκαν και η συνεργασία με τους ηθοποιούς φίλους μου, Τάσο Ράπτη και Βίκυ Λέκκα, ήταν εποικοδομητική. «Ενδιαφέροντα κείμενα, ωραία ιδέα, αλλά με ιδιαίτερες προκλήσεις. Είναι ασύνδετα λογοτεχνικά κείμενα ή όχι; Είναι σίγουρα ένα στοίχημα να γίνουν θέατρο. Ας το προσπαθήσουμε!»
Ξεκινήσαμε πρόβες και το 2025 μας βρήκε να πλάθουμε και να συνθέτουμε, γελώντας και βρίσκοντας διέξοδο από τις προκλήσεις μας. Τα κείμενα άλλαξαν, κάποιες τροποποιήσεις έγιναν, και σιγά σιγά άρχισαν να αποκτούν μια θεατρική μορφή. Οι πρόβες πραγματοποιούνταν σε ένα σπίτι στην Νέα Ιωνία, καθώς ο χώρος αποτελούσε συμπρωταγωνιστή σε πολλά από αυτά τα κείμενα και σχεδόν τα υπαγόρευε. Δημιουργήθηκαν θεατρικές σκηνές μέσα σε ένα σπίτι που συμβόλιζε τόσο το «καταφύγιο» όσο και το «κελί» του κάθε ανθρώπου. Τα σπίτια φέρουν τη δική τους ζωή, την «φυλή τους» κατά τον Σεφέρη, καταγράφοντας τις ιστορίες τους καθώς και τα αποτυπώματα όλων των υπάρξεων που φιλοξένησαν.
Στην ομάδα προστέθηκε ο Νικόλαος Κεχαγιάς, ένας θεατρικός νεαρός αρχιτέκτονας και μπασίστας, φέρνοντας νέα οπτική και φρεσκάδα στη διαδικασία. «Δεν κατέχω πολλά από θέατρο, αλλά μ’ αρέσει η ιδέα σας, θα βοηθήσω όσο μπορώ». Η διαδικασία εξελίχθηκε σταδιακά με μεράκι και φαντασία, ανάμεσα σε γέλια, προβληματισμούς και σουρεαλιστικούς διαλόγους, τα οποία έγιναν κομμάτι της ουσίας των κειμένων. Ο στόχος ήταν να πετύχουμε μια συγκερασμένη παράσταση που συνδύαζε το χιούμορ με την ευαισθησία και τη συγκίνηση, μια «σπιτίσια» παραγωγή, ανάλαφρη σαν το βαμβάκι αλλά και στέρεα σαν τους τοίχους των σπιτιών.
Kodokushi: Είναι ο τίτλος της παράστασης, μια ιαπωνική λέξη που εκφράζει τον «μοναχικό θάνατο» των ανθρώπων στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις, και ενδεχομένως και στην απομονωμένη επαρχία. Αντιπροσωπεύει και τον «συμβολικό θάνατο» που προκύπτει από την μοναξιά και την έλλειψη ψυχικής σύνδεσης. Υποτίτλος: Μια παραφρασμένη φράση από το έργο του Μπερνάρ-Μαρί Κολτές: «Στη μοναξιά των σπιτιών από βαμβάκι». Το βαμβάκι συμβολίζει την περιτύλιξη του μέσα και του έξω.
Μάιος 2025: Το «Σπίτι» άνοιξε τις πόρτες του για να υποδεχθεί τους πρώτους θεατές και καλεσμένους του. Κάποιοι έφεραν μαζί τους ένα γλυκό, ένα κέικ ή μια ρακί. Κάθε παράσταση ήταν η συνάθροιση γύρω από 20 ανθρώπους, μια εξομολόγηση, ανταλλαγή βλέμματος και αγκαλιών, μια διάρρηξη της μοναξιάς που δημιούργησε έναν δρόμο προς τη σύνδεση ανάμεσα σε ηθοποιούς και θεατές. Ήταν ένα δρώμενο που κινείτο ανάμεσα σε θέατρο και performance, αισθητή παράσταση και κοινωνικό πείραμα.
Αν δεν μας έχεις επισκεφθεί ακόμα, σε περιμένουμε με ανοιχτές αγκάλες στο «Σπίτι» μας, κάθε Σάββατο και Κυριακή, στις 9 μ.μ., μέχρι και την 1η Ιουνίου. Ελπίζουμε να ενωθούμε στο ταξίδι της τέχνης και της ανθρώπινης σχέσης.
Υ.Γ.: Στην παράσταση αξιοποιήθηκαν κείμενα ή αποσπάσματα κειμένων των συγγραφέων/ποιητών: Γεράσιμου Βώκου, Αλέξανδρου Κορδά, Σύλβιας Τσολέβας, Γεωργίας Βεληβασάκη, Αντιγόνης Βουτσινά, Γιάννη Φαρσάρη, Σωκράτη Μεργιανού, Αλεχάντρο Μπεντιβόλιο, Εσπάδα Μανουέλ, Κατερίνας Καριζών, Ηλία Χαραλαμπόπουλου, Πιλάρ Γκαλάν, Κάρλο Βιτάλε, Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ, Σάμουελ Λαρόκια, Ρεζί Ζωφρί, Μάγδα Κόσσυβα, Αργύρη Χιόνη, Αδαμαντίνης Καβαλλιεράτου.
Πηγή: culturenow.gr