Έκθεση «Χίλιες και μια μορφές, ζωγραφιές και σχήματα» στο Σαντιρβάν της Δράμας

Το 2022, η Raycap προσκάλεσε το Μουσείο Μπενάκη να συνεργαστεί στη διοργάνωση ενός κύκλου εκθέσεων που είναι ειδικά επιμελημένες για το οθωμανικό τζαμί Σαντιρβάν στη Δράμα. Στις 21 Ιουνίου, εγκαινιάζεται η έκτη έκθεση του Μουσείου Μπενάκη με τίτλο «Χίλιες και μια μορφές, ζωγραφιές και σχήματα». Σκοπός της είναι να μας εισαγάγει στην τέχνη του ισλαμικού κόσμου, φωτίζοντας πτυχές που συνήθως μένουν άγνωστες.

Η Συλλογή Ισλαμικής Τέχνης του Μουσείου Μπενάκη είναι μία από τις πιο σημαντικές συλλογές διεθνώς, τόσο λόγω του μεγέθους της όσο και της καλλιτεχνικής και ιστορικής της αξίας. Αυτή η συλλογή λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την επιστημονική και μουσειακή κοινότητα παγκοσμίως.

Τα εκθέματα της έκθεσης περιλαμβάνουν αντικείμενα και υφάσματα που αναδεικνύουν τα χαρακτηριστικά μιας τέχνης που άνθισε σε έναν κόσμο όπου το Ισλάμ είναι η κυρίαρχη θρησκεία. Αυτή η πλούσια και πολυδιάστατη παράδοση διασχίζει θρησκευτικά και πολιτιστικά όρια, περιλαμβάνοντας κοσμικά έργα που μαρτυρούν εξαιρετική τεχνική δεξιοτεχνία και υψηλό επίπεδο καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Η ισλαμική τέχνη διαμορφώνει την πολιτισμική ταυτότητα ενός κόσμου που, από τον 7ο αιώνα μ.Χ., επεκτάθηκε γεωγραφικά από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική έως την Κεντρική Ασία και την Άπω Ανατολή. Παρά τις περιοδικές και γεωγραφικές διαφορές, τα κοινού στοιχεία που προσδιορίζουν την ισλαμική τέχνη είναι τέσσερα: η καλλιγραφία, η γεωμετρία, το αραβούργημα και η εικονογραφία.

Η τέχνη της καλλιγραφίας θεωρείται η ανωτάτη μορφή καλλιτεχνικής δημιουργίας στον κόσμο της Μέσης Ανατολής. Το ενδιαφέρον και ο θαυμασμός για αυτήν διατηρούνται αναλλοίωτα μέσα στους αιώνες, καθιστώντας την τη σημαντικότερη έκφραση της τέχνης. Η πρώτη εμφάνιση έργων ισλαμικής καλλιγραφίας χρονολογείται στις τελευταίες δεκαετίες του 7ου αιώνα και η καλλιγραφία συνεχίζει να ακμάζει και να εξελίσσεται, υιοθετώντας διάφορους τύπους με σαφείς κανόνες στις αναλογίες και τη μορφή των γραμμάτων.

Η γεωμετρία αποτυπώνει την αρμονία και την τάξη μέσω ενός επαναλαμβανόμενου διακοσμητικού σχεδίου που καλύπτει επιφάνειες διαφόρων μεγεθών και σχημάτων. Επιπλέον, το αραβούργημα είναι ένα θεμελιώδες στοιχείο της ισλαμικής τέχνης, το οποίο χαρακτηρίζεται από περίπλοκα και επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Φυτικά κοσμήματα και άνθη ενσωματώνονται συχνά με γεωμετρικά σχέδια, προβάλλοντας μια αρμονική σύνθεση της φύσης και των μαθηματικών, στοιχεία που εντοπίζουμε στην αρχιτεκτονική, την καλλιγραφία, τα υφάσματα και τα κεραμικά.

Η αποφυγή απεικόνισης έμψυχων όντων που είναι χαρακτηριστική της θρησκευτικής τέχνης δεν εμπόδισε την ανάπτυξη μιας κοσμικής ισλαμικής εικονογραφίας. Η διάκριση μεταξύ θρησκευτικής και κοσμικής τέχνης είναι σαφής στην αρχιτεκτονική καθώς και στη διακόσμηση πολυτελών αντικειμένων. Δημοφιλή θέματα περιλάμβαναν σκηνές από τη ζωή της άρχουσας τάξης, όπως συμπόσια με μουσική και χορό, κυνήγι άγριων ζώων και αθλητικές δραστηριότητες.

Η έκθεση συνοδεύεται από ομότιτλο κατάλογο, ο οποίος περιλαμβάνει συνοπτική παρουσίαση όλων των εκθεμάτων από την επιμελήτρια της έκθεσης, Μίνα Μωραΐτου. Ο σχεδιασμός του καταλόγου έχει επιμεληθεί από την Έρη Αράπογλου – enARTE. Ο κατάλογος θα διατίθεται δωρεάν στους επισκέπτες της έκθεσης στο Σαντιρβάν και θα είναι διαθέσιμος online μετά τη λήξη της έκθεσης.

Συντελεστές Έκθεσης

• Επιμέλεια: Μίνα Μωραΐτου
• Συντονισμός εργασιών: Raycap
• Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός: Ναταλία Μπούρα
• Πρωτότυπη μουσική: Ηλίας Παντελιάς
• Επιμέλεια ψηφιακού υλικού και animation: Χαράλαμπος Αλεξιάδης
• Επιμέλεια ελληνικών κειμένων: Σταλίνα Βουτσινά
• Γραφιστικές εφαρμογές: Εριφύλη Αράπογλου – enARTE
• Συντήρηση: Τμήμα Συντήρησης / Μουσείο Μπενάκη
• Συντονισμός τεχνικών εργασιών: Δημήτρης Σαββάτης
• Υπεύθυνη επικοινωνίας: Νικολέττα Μέντη
• Γραφείο τύπου: Αθηνά Ησαΐα, Βασιλεία Καραΐσκου
• Κατασκευές: Μάνος Λιγνός
• Ψηφιακές εκτυπώσεις: Νίκος Πασχαλίδης
• Μελέτη φωτισμού: Χρήστος Τζιόγκας
• Μελέτη και εγκατάσταση ηλεκτρικού εξοπλισμού: Κωνσταντίνος Μπαξεβάνης
• Μεταφορά έργων: MoveArt
• Ασφάλιση έργων: DAES

Συντελεστές Έκδοσης

• Συγγραφέας: Μίνα Μωραΐτου
• Επιμέλεια ελληνικών κειμένων: Σταλίνα Βουτσινά
• Φωτογράφιση: Λεωνίδας Κουργιαντάκης, Βασίλης Τσώνης
• Σχεδιασμός: Εριφύλη Αράπογλου – enARTE
• Εκτύπωση: Γ. Κωστόπουλος Γραφικές Τέχνες

Κεντρική εικόνα θέματος: ύπελο ναργιλέ με σμάλτινη διακόσμηση, Ιράν, 19ος αι., Μουσείο Μπενάκη, 21641, δωρεά Αργίνης Σαλβάγου