Iron Butterfly: Μία σιδηρά πεταλούδα στον κήπο της Εδέμ

Δεν είναι λίγα τα συγκροτήματα που συνδέθηκαν με ένα και μόνο κομμάτι τους, όπως οι Iron Butterfly με το «In-A-Gadda-Da-Vida». Ωστόσο, πίσω από αυτά τα 17 λεπτά πηγαίας ιδιοφυΐας κρύβεται ένα συγκρότημα που έχει να επιδείξει πολλά περισσότερα κορυφαία τραγούδια και τουλάχιστον τέσσερις σημαντικούς δίσκους. Το ταξίδι τους ξεκινάει το 1966 στο San Diego, όταν ο Doug Ingle σχηματίζει την αρχική μορφή των Iron Butterfly, πλαισιωμένος από τους Jack Pinney στα ντραμς, Greg Willis στο μπάσο και Danny Weis στην κιθάρα. Τα φωνητικά μοιράζονται ο Darryl DeLoach μαζί με τον Ingle.

Όταν το συγκρότημα μετακομίζει στο Los Angeles για να επιδιώξει μία πιο επιτυχημένη πορεία, οι Willis και Pinney αποχωρούν. Ο μπασίστας Jerry “The Bear” Penrod και ο Ron Bushy στα ντραμς (μετά από μία σύντομη παρουσία του Bruce Morris) θα συμπληρώσουν τη σύνθεση, με την οποία οι Iron Butterfly θα υπογράψουν το δισκογραφικό τους συμβόλαιο με την Atlantic. Υπό αυτές τις συνθήκες, ηχογραφούν τον πρώτο δίσκο τους, «Heavy», που κυκλοφορεί το 1968. Είναι η πρώτη φορά που κάποιο είδος rock επαναστατεί με τον χαρακτηρισμό “heavy”, τον οποίο επινόησαν οι ίδιοι οι δημιουργοί του. Την ίδια περίοδο, οι Steppenwolf στο «Born To Be Wild» χρησιμοποιούν την φράση “heavy metal thunder”, αν και θα περάσει κάποιο διάστημα μέχρι να καθιερωθεί ο όρος.

Το εναρκτήριο κομμάτι του δίσκου, «Possession», παραμένει ένα από τα αριστουργήματα των Iron Butterfly και καθόρισε εξαρχής τον ήχο που θα γινόταν το σήμα κατατεθέν τους. Τα πλήκτρα του Ingle, του οποίου η σύνθεση το πλαισιώνει, δίνουν τον τόνο και φέρνουν στο μυαλό εικόνες εκκλησιαστικού οργάνου. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ingle ξεκίνησε τα πρώτα του μουσικά βήματα υπό την καθοδήγηση του πατέρα του, ο οποίος ήταν πιανίστας σε εκκλησία. Ολόκληρος ο δίσκος είναι απλώς εκπληκτικός, με μοναδικά κομμάτια όπως το «Unconscious Power», το «You Can’t Win», το «So-Lo» και το instrumental «Iron Butterfly Theme», που αναπαριστά μουσικά τον κύκλο ζωής μιας πεταλούδας και καταλήγει με σήματα Morse που συνθέτουν τη φράση “we love you”.

Η σύνθεση αυτή των Iron Butterfly δεν θα παραμείνει για πολύ. Λίγο μετά την κυκλοφορία του δίσκου, οι Weis και Penrod αποχωρούν για να σχηματίσουν τους Rhinoceros. Αξιοσημείωτο είναι ότι η φωνή του Ingle, αν και δεν μπορεί να θεωρηθεί καλύτερη, είναι σίγουρα πιο ξεχωριστή από αυτή του Darryl DeLoach, γεγονός που καθιστούσε περιττό τον δεύτερο τραγουδιστή. Με νέα μέλη, το μπάσο αναλαμβάνει ο Lee Dorman και την κιθάρα ο 17χρονος Eric Brann (ο οποίος έπαιζε κιθάρα μόλις τρεις μήνες!), σχηματίζεται έτσι το κλασικό line-up των Iron Butterfly.

Το 1969 κυκλοφορεί ο δίσκος «In-A-Gadda-Da-Vida», ο οποίος δεν γίνεται μόνο η μεγαλύτερη επιτυχία του συγκροτήματος, αλλά σημειώνει και τις μεγαλύτερες πωλήσεις από οποιονδήποτε άλλον καλλιτέχνη της Atlantic. Ο Ahmet Ertugun, ιδιοκτήτης της εταιρίας, αναγκάζεται να δημιουργήσει το βραβείο του πλατινένιου δίσκου ως ξεχωριστή τιμή, με την ανακοίνωση να μην υπήρχε έως τότε, κάτι που δείχνει την απήχηση του συγκροτήματος. Το ρεκόρ θα σπάσουν λίγο αργότερα οι Led Zeppelin, που ξεκινούν περιοδείες ως support στους Iron Butterfly προτού πάρουν τα ηνία με τον καιρό.

Ο ακρογωνιαίος λίθος της επιτυχίας τους είναι το ομότιτλο κομμάτι «In-A-Gadda-Da-Vida», που καταλαμβάνει ολόκληρη τη δεύτερη πλευρά του δίσκου. Ο Ingle έχει δηλώσει ότι ο αρχικός τίτλος ήταν «In The Garden Of Eden», αλλά όταν προσπάθησε να τον περιγράψει στον Ron Bushy, η φράση που προήλθε ήταν αυτή που οδήγησε τελικά στον τελικό τίτλο. Το κομμάτι ξεκινά με ένα από τα καλύτερα riffs της εποχής, που θεωρούνται η βάση του σκληρότερου ήχου που θα αναπτυχθεί στα επόμενα χρόνια. Το τραγούδι κερδίζει τη φήμη του και για τη μεγάλη του διάρκεια, παρά την αποκοπή του σε single διάρκειας 2,53 λεπτών, γεγονός που δείχνει την εκπληκτική του απήχηση στο ραδιόφωνο της εποχής. Ο θρύλος λέει ότι οι DJs το προτιμούσαν, καθώς τους επέτρεπε να κάνουν … τις δουλειές τους κατά τη διάρκειά του.

Το 1970, οι Iron Butterfly καταγράφουν το «Live», το οποίο περιλαμβάνει μία ελαφρώς μεγαλύτερη εκδοχή του «In-A-Gadda-Da-Vida». Ωστόσο, οι εσωτερικές πιέσεις οδηγούν σε προστριβές και στην αποχώρηση του κιθαρίστα Eric Brann, ο οποίος αντικαθίσταται από τους Mike Pinera και Larry “Rhino” Reinhardt. Ο επόμενος δίσκος τους το 1970, «Metamorphosis», σηματοδοτεί ακριβώς αυτό που υποδηλώνει ο τίτλος του. Με τη νέα προσθήκη των μελών, ο ήχος του συγκροτήματος μετατοπίζεται περισσότερο προς την κιθάρα, με τις ψυχεδελικές επιρροές να μειώνονται.

Καθώς η χημεία στο συγκρότημα έχει αρχίσει να χαλάει, ο Ingle αποφασίζει να αποχωρήσει, σηματοδοτώντας την διάλυση των Iron Butterfly. Οι Dorman και Reinhardt συνεχίζουν με τον Rod Evans, σχηματίζοντας τους Captain Beyond, ενώ ο Pinera συνεργάζεται με τον Alice Cooper. Το όνομα των Iron Butterfly επανέρχεται στα μέσα της δεκαετίας του ’70 με δύο δίσκους που παρέμειναν εξαιρετικά διαφορετικοί από τη μουσική τους κληρονομιά.

Οι sporadic εμφανίσεις διάφορων συνδυασμών μελών του συγκροτήματος συνεχίζονται, αλλά η πραγματική επάνοδος γίνεται το 1988 στην 40η επέτειο της Atlantic. Η «κλασική» σύνθεση του «In-A-Gadda-Da-Vida» τιμά την εταιρία και κλέβει την παράσταση, φέρνοντας μια αίσθηση νοσταλγίας στους παλαιούς θαυμαστές. Στη συνέχεια, ο Bushy και ο Dorman κρατούν ζωντανό το όνομα των Iron Butterfly, περιοδεύοντας και φέρνοντας τη μαγεία του θρύλου στον κόσμο, περιλαμβανομένων και εμφανίσεων στην Ελλάδα.