Η Ταξινόμηση της Προοδευτικής Μουσικής: Μια Αναδρομή στους Dream Theater

Μία από τις πιο σημαντικές και επιτυχημένες περιοδείες των τελευταίων ετών είναι η Progressive Nation Tour, την οποία διοργανώνουν οι Dream Theater. Φέτος, η περιοδεία ολοκλήρωσε τον κύκλο της στην Αμερική και στην Ευρώπη. Δυστυχώς, η Ελλάδα δεν είχε την ευκαιρία να φιλοξενήσει αυτήν την περιοδεία, αν και οι βασικοί συντελεστές, οι Opeth, θα έρθουν για δεύτερη φορά στο ίδιο έτος. Αυτή η κατάσταση αποτελεί ένα έντονο σημάδι ότι οι Dream Theater, οι οποίοι την προηγούμενη δεκαετία γνώρισαν μεγάλη αποδοχή, σήμερα έχουν φτάσει σε μια κατάσταση απαξίωσης. Αυτή η διαδρομή ειδοποιεί πολλές μπάντες που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας, καθώς οι επιτυχίες και οι αποτυχίες εναλλάσσονται με ταχύτητα.

Η καθοριστική διαφορά ανάμεσα σε μια μεγάλη και μια μικρή μπάντα είναι δύσκολο να προσδιοριστεί. Η μουσική βιομηχανία έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές κατά την τελευταία δεκαετία, καθώς η άμεση πρόσβαση στη μουσική και τις εσωτερικές διαδικασίες των συγκροτημάτων έχει μειώσει τη μαγευτικότητα του αγνώστου, καθιστώντας δύσκολη την αναδοσία ενός μύθου. Τι είναι αυτό που μπορεί να διαφοροποιήσει μια μπάντα από τον μέσο όρο; Πιστεύω ότι η διαχρονικότητά της, ειδικά σε συνδυασμό με την ποιότητα, είναι καθοριστική. Οι Dream Theater είναι μια από τις ελάχιστες μπάντες που μπορούν να πετύχουν αυτή τη διαφοροποίηση. Πολλοί τους έχουν χαρακτηρίσει στυλοβάτες του heavy metal για τη δεκαετία του ’90, μαζί με τους Pantera και τους Paradise Lost. Υπήρξαν εκείνοι που έβαλαν ένα λιθαράκι στην εξέλιξη του σκληρού ήχου, αναγνωρίζοντας έτσι την επιρροή τους ακόμα και οι πιο φανατικοί εχθροί τους.

Η πορεία των Dream Theater στη δεκαετία που κλείνουμε έχει αποτελέσει αντικείμενο ατελείωτων συζητήσεων. Σε αυτή την αποτίμηση της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, γίνεται μια προσπάθεια να αποτυπωθούν τα δεδομένα που μας έχουν παραδώσει, καθώς και μια προσέγγιση για το σκεπτικό πίσω από κάθε κίνηση του συγκροτήματος, από μια προσωπική οπτική.

Με Κεκτημένη Ταχύτητα

Στην αρχή της τρέχουσας δεκαετίας, οι Dream Theater ήταν ίσως πιο δυνατοί από ποτέ. Στους τελευταίους μήνες της προηγούμενης δεκαετίας, κυκλοφόρησαν το άλμπουμ ορόσημο “Metropolis pt.2: Scenes From A Memory”. Είχα την ευκαιρία να βιώσω τη κυκλοφορία και την αντίκτυπή του. Από τις πρώτες στιγμές που άκουσα τα κομμάτια “Strange Déjà Vu” και “Fatal Tragedy”, μέχρι την ανυπομονησία στην αναμονή για την παραγγελία στο δισκάδικο, η αποδοχή του δίσκου ήταν καθολική. Ήταν εκπληκτικό να βλέπω ανθρώπους που είχαν απομακρυνθεί από την rock/metal μουσική να ανακαλύπτουν ξανά το νόημα μέσω του “Scenes From A Memory”, με πιτσιρικάδες να καταφεύγουν στα ωδεία και όλοι να μιλούν για την μουσικότητα του εγχειρήματος των Theater. Μέχρι και σήμερα, δεν μπορώ να θυμηθώ κυκλοφορία που να είχε τόση επιδραστικότητα στο συγκεκριμένο χώρο.

Η αύρα αυτού του άλμπουμ, σε συνδυασμό με τον ερχομό του Jordan Rudess, έβγαλε τους Theater στο δρόμο, εκεί όπου αποδεικνύουν συνεχώς τη φήμη τους, παίζοντας το έργο τους στην ολότητά του. Οι καταπληκτικές συναυλίες καταγράφηκαν στο ζωντανό DVD / τριπλό CD “Scenes From New York”, που κυκλοφόρησε στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, ακριβώς τη στιγμή που οι δίδυμοι πύργοι της Νέας Υόρκης φλεγόταν. Αυτή η διαβολική σύμπτωση τους υποχρέωσε να επανακυκλοφορήσουν τον δίσκο με διαφορετικό εξώφυλλο. Υποκλίθηκα στον εαυτό μου ως fan του live DVD να κολλήσω με αυτήν την κυκλοφορία, η οποία προσέφερε περισσότερα από όσα μπορεί να απαιτεί ένας οπαδός. Μόνο το προηγούμενο project, το “Operation: Livecrime”, μπορεί να συγκριθεί με την ποιότητα αυτού του υλικού.

Στη διάρκεια της περιοδείας τους οι Dream Theater πέρασαν από την Ελλάδα στο Rockwave και λόγω του τραυματισμού του Janick Gers, ανέλαβαν τη θέση των headliners Iron Maiden, προσφέροντας μία αξέχαστη παράσταση με το σύνολο του “Scenes From A Memory”. Στο τέλος, ως φόρος τιμής, ακούστηκε το “The Trooper”, προκαλώντας ενθουσιασμό.

Οι Theater ολοκλήρωσαν την περιοδεία τους έντονα εξουθενωμένοι, πληρώνοντας το κόστος της απόδοσης. Άδειοι από δυνάμεις και ίσως από ιδέες, αυτοί οι καλλιτέχνες έχουν πάντα το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον. Υπάρχει αναμονή για τον τρόπο με τον οποίο θα διαχειριστούν αυτή την πίεση.

Η Μηχανή των Dream Theater

Στη σύνθεση των Dream Theater, ο καθένας έχει τον ρόλο του, αλλά οι Mike Portnoy και John Petrucci είναι εκείνοι που πραγματικά κινούν το μηχανισμό. Παρά τις ενστάσεις για τις απόψεις και τις πράξεις του Portnoy, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τα ταλέντα τους. Ήξεραν ότι αυτό που πέτυχαν με το “Scenes From A Memory” ήταν ξεχωριστό και δύσκολα θα ξεπεραστεί. Ζυγίζοντας τα δεδομένα, επέλεξαν τον δρόμο της διαφοροποίησης, αποφεύγοντας τον εφησυχασμό και επιμένοντας στον πειραματισμό.

Η πρώτη επαφή με τη νέα δουλειά τους ήρθε μέσω από σπονδυλωτά videos στις ηχογραφήσεις, όπου η πλειοψηφία του κοινού ξαφνιάστηκε από την έμπνευση που αποπνέει το “Six Degrees Of Inner Turbulence” (2002). Υπάρχουν υποστηρικτές και κριτές που την ερμηνεύουν εναλλακτικά, κερδίζοντας έτσι τη συνοδεία των οπαδών που τη λατρεύουν αλλά και εκείνων που τη θεωρούν αδύναμη. Από τη δική μου πλευρά, το θεωρώ ένα από τα καλύτερα άλμπουμ τους. Το πρώτο CD συνδυάζει τις σύγχρονες επιρροές τους, όπως οι Pantela και Tool, αποδεικνύοντας τη δυναμική και την ικανότητά τους να εξελίσσονται.

Το “Train Of Thought” (2003) ήταν και είναι η πιο heavy κυκλοφορία τους, επηρεασμένο από τις προηγούμενες επιλογές που επικεντρώνονταν στη heavy metal κατεύθυνση. Αυτός ο δίσκος αποτέλεσε σημείο αναφοράς, κερδίζοντας την υποστήριξη του κόσμου, αλλά και την αποδοκιμασία ορισμένων, δείχνοντας τη διστακτικότητα στη διαχείριση της καλλιτεχνικής τους κατεύθυνσης. Ξεφεύγοντας από το στούντιο, η περιοδεία υποστήριξης του δίσκου, σε συνεργασία με τους Queensryche και Fates Warning, προσέφερε μοναδικές μουσικές στιγμές στους οπαδούς.

Η Αξιολόγηση των Δεκαετιών

Η δεκαετία αυτή χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποικιλία, αλληλεπιδράσεις και αλλαγές. Στο μεσοδιάστημα, οι Dream Theater αποφάσισαν να αλλάξουν τα μουσικά τους στρατηγικά σχέδια, επενδύοντας σε αναμονή και εξερεύνηση. Η εσωτερική τους δυναμική επηρεάστηκε, καθώς η ύπαρξή τους έγινε πιο εμφανής στα mainstream μέσα ενημέρωσης, κερδίζοντας έτσι περισσότερους οπαδούς.

Όλα τα παραπάνω σκιαγραφούν την πολυπλοκότητα και τη σημασία του συγκροτήματος στην πορεία του progressive και heavy metal. Τα τελευταία χρόνια, οι Dream Theater διατήρησαν την καλλιτεχνική τους σταθερότητα και η δημιουργική τους διαδικασία συνεχίζει να γοητεύει το κοινό.

Μέσα σε όλους αυτούς τους προβληματισμούς και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, οι Dream Theater συνεχίζουν να ενθουσιάζουν τους οπαδούς τους και να αναζητούν νέους δρόμους στη μουσική τους έκφραση. Η δυνατότητά τους να συνδυάζουν και να εξελίσσουν τις διαφορετικές μουσικές επιρροές τους καθιστά αυτούς τους καλλιτέχνες ενός σύγχρονου μύθου.