Η Έκθεση “Material Witness: Terrestrial Testimonies” στο The Demos Center

Ο πηλός και τα υφαντά —δύο από τα πιο αρχαία και εκφραστικά υλικά της ανθρωπότητας— λειτουργούν ως βαθιά μάρτυρες της ανθρώπινης εμπειρίας. Μέσω του τυπώματος και της ύφανσης, αυτές οι τέχνες διατηρούν οικείες αποτυπώσεις της επαφής και της πρόθεσης, δημιουργώντας μόνιμες καταγραφές των χειρονομιών μας μέσα στο χρόνο. Η έκθεση “Material Witness: Terrestrial Testimonies” συγκεντρώνει δέκα διακεκριμένους καλλιτέχνες από τη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, οι οποίοι ζουν είτε εντός είτε εκτός των συνόρων της χώρας τους, και εξερευνούν τη μακρόχρονη σχέση της ανθρωπότητας με δύο από τα αρχαιότερα μέσα καλλιτεχνικής έκφρασης: την κεραμική και την υφαντουργία. Αυτά τα υλικά αξιοποιούν την έμφυτη ικανότητά τους να καταγράφουν μνήμες και μαρτυρίες.

Η σχέση μεταξύ πηλού και υφαντών είναι σε βαθύ συνδυασμό με την ανθρώπινη πολιτισμική μνήμη. Από τα αποτυπωμένα μοτίβα στα αρχαία αγγεία έως τις κωδικοποιημένες αφηγήσεις στην παραδοσιακή υφαντική, αυτά τα υλικά χρησιμεύουν εδώ και αιώνες ως αποθήκες πολιτιστικής γνώσης και τεχνικής καινοτομίας. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Κοιμωμένη της Μάλτας, ένα νεολιθικό πήλινο ειδώλιο που αντικατοπτρίζει την πρώιμη απόπειρα της ανθρωπότητας να αποτυπώσει την μορφή του σώματος και του υφάσματος. Μέσω του έργου τους, οι συμμετέχοντες καλλιτέχνες συνδέουν τις παραδοσιακές τεχνικές με σύγχρονους διαλόγους για την ταυτότητα, τη μνήμη και τη διατήρηση των πολιτιστικών παραδόσεων.

Τα επιλεγμένα έργα, συμπεριλαμβανομένων και αρκετών νέων αναθέσεων, αποδεικνύουν διαφορετικές προσεγγίσεις στην υλική μαρτυρία. Ο Paolo Colombo για το ITERARTE εκφράζει την παράδοση Chamba Rumal, μια τεχνική κεντήματος του 17ου αιώνα, χρησιμοποιώντας μεταξωτές κλωστές που μεταμορφώνουν τη μουσελίνα σε σύνθετες αφηγήσεις. Η χαρακτηριστική οπτική του, που αντλεί έμπνευση από βυζαντινά και κλασικά ψηφιδωτά, χρησιμοποιεί την κλωστή ως μέσο έκφρασης, επεκτείνοντας τη διαλογιστική πρακτική του σε υφαντική μορφή.

Η Ηλιοδώρα Μαργέλλου, με τα σχολαστικά κεντημένα έργα της, εξερευνά τη διπλή κληρονομιά του κεντήματος ως οικιακής τέχνης και εργαλείου αντίστασης. Το έργο της Hope, a Field of Poppies, που δημιουργήθηκε σε συνεργασία με την INAASH μέσω του ITERARTE, συνδέει την πρακτική της με τις Παλαιστίνιες γυναίκες πρόσφυγες στον Λίβανο, υπογραμμίζοντας τον ρόλο του κεντήματος ως μέσο πολιτιστικής διατήρησης.

Ο Majd Abdel Hamid επαναχρησιμοποιεί το ύφασμα και το κέντημα για να εστιάσει στις πολλαπλές διαστάσεις της μνήμης και του ψυχικού νοήματος, κάνοντάς το σταυροδρόμι ανθρώπινων εμπειριών. Αμφισβητεί τις συμβατικές προσεγγίσεις τεκμηρίωσης, μετατρέποντας τα υλικά σε αρχεία της ανθρώπινης ύπαρξης. Από την άλλη πλευρά, οι Elif Uras και Tancredi di Carcaci εξερευνούν πώς οι παραδοσιακές κεραμικές μορφές ευθυγραμμίζονται με σύγχρονες πολιτισμικές εντάσεις, συνδυάζοντας τοπικά στοιχεία στην καλλιτεχνική τους παραγωγή.

Ο Francesco Simeti αποτυπώνει τις σχέσεις του νερού μέσω ψηφιακών κολάζ και υφασμάτινων εγκαταστάσεων, ενώ η Λυδία Δεληκούρα αναζητά τη σύνθεση της ανθρώπινης εμπειρίας σε αρμονικούς χώρους. Η Hale Ekinci μετατρέπει οικιακά υφάσματα σε αποθήκες μνήμης μεταναστών, ταξινομώντας παραδοσιακά και σύγχρονα στοιχεία. Η Afsoon δημιουργεί κεραμικά έργα που ισορροπούν μεταξύ της πρακτικής χρήσης και της αφήγησης, αναβιώνοντας πολιτιστικά σύμβολα. Επιπλέον, η Nuveen Barwari εξετάζει την πολυπλοκότητα της κουρδοαμερικανικής ταυτότητας μέσω κλωστοϋφαντικών παρεμβάσεων.

Μέσα από αυτές τις ποικιλόμορφες προσεγγίσεις, ο πηλός και το ύφασμα αναδύονται όχι απλώς ως καλλιτεχνικά μέσα, αλλά και ως ενεργά συμμετέχοντα στη διατήρηση και τον μετασχηματισμό της πολιτισμικής μνήμης. Κάθε έργο λειτουργεί ως μάρτυρας και μαρτυρία, αναδεικνύοντας τη δύναμη των υλικών να μεταφέρουν ανθρώπινες ιστορίες μέσα από τον χρόνο και τη γεωγραφία.

Στην έκθεση συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Afsoon, Nuveen Barwari, Tancredi di Carcaci, Paolo Colombo, Lydia Delikoura, Hale Ekinci, Majd Abdul Hamid, Iliodora Margellos, Francesco Simeti, Elif Uras.

Η Δρ Tamara Chalabi

Η Δρ Tamara Chalabi είναι ειδική στην πολιτισμική ιστορία και επιμελήτρια εκθέσεων. Ως ιδρύτρια της ITERARTE και του Ιδρύματος RUYA, έχει στηρίξει τη σύγχρονη τέχνη από τη Μεσόγειο έως την Ινδία και έχει αναλάβει πολλές σημαντικές εκθέσεις, όπως η συμμετοχή του Ιράκ στην Μπιενάλε της Βενετίας. Οι εξειδικευμένες γνώσεις της στον τομέα της υφαντουργίας, της κεραμικής και της λαϊκής τέχνης από τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ασία της επιτρέπουν να φέρει μια μοναδική οπτική στην έκθεση “Material Witnesses: Terrestrial Whispers”.

Η ITERARTE

Η ITERARTE αποτελεί μια καινοτόμο πλατφόρμα πολιτισμού που συνδέει σύγχρονες καλλιτεχνικές πρακτικές από τη Μεσόγειο έως την Ινδία. Ιδρύθηκε το 2024 και λειτουργεί ως ψηφιακός κόμβος καλλιτεχνικού διαλόγου, προσφέροντας εμπεριστατωμένες αναλύσεις σε θέματα πολιτισμού, εκθέσεις και πολυμέσα που ενισχύουν τις φωνές των καλλιτεχνών πέρα από τα παραδοσιακά σύνορα. Μέσω του περιοδικού και της σειράς podcast, η ITERARTE συνδέει τις ιστορικές καλλιτεχνικές παραδόσεις με τις σύγχρονες δημιουργικές πρακτικές.